Ons groepje heeft ´Hersenschimmen´ van J. Bernlef gelezen. Dit boek vertelt het verhaal van Maarten, een man met alzheimer. Wij verwachtten dat we de gedachtegang van een alzheimerpatiënt zouden volgen om inzicht in zijn leven te krijgen. We hadden al veel lovends over het boek gehoord en kozen daarom speciaal deze uit. Het boek voldeed inderdaad aan onze verwachtingen, maar wel jammer vonden wij, dat je alleen Maarten goed leert kennen en zijn omgeving niet. Er is namelijk maar één verhaallijn: de dement wordende Maarten.
Aan het eind van het boek denkt Maarte het volgende: ‘'In het leven terug ? . . . maar waar is zo iets gebleven ? . . . is er wel zo iets? . . . of was gewoon alles inbeelding van het hoofd? . . . hersenschimmen’. Hiermee wordt bedoeld dat Maartens leven uiteindelijk alleen nog bestaat uit illusies (hersenschimmen). Hij herkent personen maar vaag en is onbewust van zijn omgeving geworden. Daarom luidt de titel: 'Hersenschimmen'.
De belangrijkste personages zijn Maarten Klein en zijn vrouw Vera. Ze hebben samen twee kinderen. Ze komen oorspronkelijk uit Nederland, maar wonen nu in Gloucester, in de Amerikaanse staat Massachusetts. Al snel wordt duidelijk dat Maarten lijdt aan alzheimer en zijn geheugen langzaam verliest. Het verhaal wordt steeds lastiger te begrijpen, want de gedachtes van Maarten worden steeds onduidelijker. Op een bepaald moment herkent Maarten zelfs Vera niet meer, waardoor haar minder belangrijk wordt. Andere personages zijn Dokter Eardly, Phil Taylor -een gezinshulp- en Ellen Robin -een vriendin van Vera-. Deze personen speelden echter een minder belangrijke rol.
Het verhaal zit vol open plekken. Veel dingen die worden geschreven roepen vraagtekens op. Veel van deze vragen blijven onbeantwoord, omdat Maarten het zelf ook niet weet. Het einde is open, dan is er bijna niets meer van de ‘echte’ Maarten over en zijn gedachten zijn alleen nog een soort schimmen.
De vertelinstantie in het boek is de ik-vertelinstantie. Je leest het boek met Maarten als de ik-persoon. Het verhaal wordt verteld in de tegenwoordige tijd en er worden geen vooruitwijzingen gegeven. Hij is ook de focalisator, alleen van hem weet je wat hij denkt en voelt.
Het dementeren duurt natuurlijk veel langer dan 221 bladzijden, dus er is sprake van versnelling. Ook heeft de lezer veel te maken met flashbacks. Maarten denkt vaak terug aan het verleden en soms denkt hij zelfs weer in het verleden te leven.
Het thema is dementie. Maarten ontwikkelt zich van een vergeetachtige man tot iemand die totaal de weg kwijt is. Deze overgang is voor de lezer duidelijk, doordat je zelf ook steeds minder van het verhaal gaat begrijpen. Maarten krijgt door de dementie moeite met praten en kan uiteindelijk zelfs niet eens meer de Engelse taal begrijpen.
Wij vonden dit boek dus erg mooi en bijzonder. Bernlef heeft geen alledaagse schrijfstijl: op een of andere manier weet hij de lezer echt in het verhaal te trekken. Een verbazingwekkende prestatie om zo de aftakeling van dementerend persoon te kunnen beschrijven.
Aan het eind van het boek denkt Maarte het volgende: ‘'In het leven terug ? . . . maar waar is zo iets gebleven ? . . . is er wel zo iets? . . . of was gewoon alles inbeelding van het hoofd? . . . hersenschimmen’. Hiermee wordt bedoeld dat Maartens leven uiteindelijk alleen nog bestaat uit illusies (hersenschimmen). Hij herkent personen maar vaag en is onbewust van zijn omgeving geworden. Daarom luidt de titel: 'Hersenschimmen'.
De belangrijkste personages zijn Maarten Klein en zijn vrouw Vera. Ze hebben samen twee kinderen. Ze komen oorspronkelijk uit Nederland, maar wonen nu in Gloucester, in de Amerikaanse staat Massachusetts. Al snel wordt duidelijk dat Maarten lijdt aan alzheimer en zijn geheugen langzaam verliest. Het verhaal wordt steeds lastiger te begrijpen, want de gedachtes van Maarten worden steeds onduidelijker. Op een bepaald moment herkent Maarten zelfs Vera niet meer, waardoor haar minder belangrijk wordt. Andere personages zijn Dokter Eardly, Phil Taylor -een gezinshulp- en Ellen Robin -een vriendin van Vera-. Deze personen speelden echter een minder belangrijke rol.
Het verhaal zit vol open plekken. Veel dingen die worden geschreven roepen vraagtekens op. Veel van deze vragen blijven onbeantwoord, omdat Maarten het zelf ook niet weet. Het einde is open, dan is er bijna niets meer van de ‘echte’ Maarten over en zijn gedachten zijn alleen nog een soort schimmen.
De vertelinstantie in het boek is de ik-vertelinstantie. Je leest het boek met Maarten als de ik-persoon. Het verhaal wordt verteld in de tegenwoordige tijd en er worden geen vooruitwijzingen gegeven. Hij is ook de focalisator, alleen van hem weet je wat hij denkt en voelt.
Het dementeren duurt natuurlijk veel langer dan 221 bladzijden, dus er is sprake van versnelling. Ook heeft de lezer veel te maken met flashbacks. Maarten denkt vaak terug aan het verleden en soms denkt hij zelfs weer in het verleden te leven.
Het thema is dementie. Maarten ontwikkelt zich van een vergeetachtige man tot iemand die totaal de weg kwijt is. Deze overgang is voor de lezer duidelijk, doordat je zelf ook steeds minder van het verhaal gaat begrijpen. Maarten krijgt door de dementie moeite met praten en kan uiteindelijk zelfs niet eens meer de Engelse taal begrijpen.
Wij vonden dit boek dus erg mooi en bijzonder. Bernlef heeft geen alledaagse schrijfstijl: op een of andere manier weet hij de lezer echt in het verhaal te trekken. Een verbazingwekkende prestatie om zo de aftakeling van dementerend persoon te kunnen beschrijven.
De discussie verliep prima, we hadden allemaal wel ongeveer dezelfde mening over het boek. Aan de ene kant was dat wel jammer, omdat je op die manier geen visies ziet van mensen die het boek niet zo goed vonden. We hadden na de discussie de onderwerpen die in het gezamenlijke verslag moesten komen verdeeld. Dit ging prima! Helaas was de tekst eerst bijna 1000 woorden lang en hebben we ons best moeten doen om hem korter te maken.
Ik heb van deze opdracht geleerd om echt goed om te gaan met de theorie uit de syllabus, en dan niet op een kort verhaaltje, maar op een heel boek. Dit was moeilijker, maar ook leuker om te doen.
Hersenschimmen was een boek op niveau 3, ik vond dit prima te doen. Ik denk dat ik de volgende keer weer een boek op niveau 3 lees, maar misschien ga ik niveau 4 proberen. De boeken 'twee koffers vol' en 'Marte Jacobs' lijken mij erg leuk om te lezen! Als ik een boek van niveau 4 neem, dan ga ik waarschijnlijk voor het boek 'een schitterend gebrek'.