zondag 11 januari 2015

De leesgroep - De engelenmaker

Gezamenlijk deel

Nadat we een leesgroep hebben gevormd, Anna roos, Isabel s., Annabel en ik, hebben we na lang overleg besloten het boek De Engelenmaker van Stefan Brijs te lezen.
Onze verwachtingen waren dat het een goed boek zou zijn, ten dele omdat meneer Kroon het ons had aangeraden. Uiteindelijk vond de helft van ons groepje het boek heel leuk en de andere 2 vonden het verhaal wat minder, maar goed genoeg om het tot het einde te lezen.

Het boek heet dus De Engelenmaker. Wij denken dat dat de titel is, omdat de drie klonen vernoemd zijn naar de wraakengelen en Victor Hoppe ze heeft gemaakt. Hij was de maker van de engelen. De keuze voor engelen was zo, omdat hij God wilde overtreffen. Victor Hoppe wilde zelf het recht kunnen hebben om leven te geven en toen dat lukte, heeft hij ze engelen genoemd.
Victor Hoppe was de man die de drie klonen heeft gemaakt. Hij was een vreemde man, redelijk excentriek, dit werd veroorzaakt door het syndroom van Asperger, maar ook door zijn jeugd. Hij heeft ontzettend veel meegemaakt en is daardoor gevormd. Hij is heel slim, maar ook introvert, waardoor bijvoorbeeld in het klooster de zusters niet wisten dat hij kon lezen.
De vader van Victor Hoppe, Karl Hoppe, werd ontzettend beïnvloed door zijn vrouw. Hij deed daardoor dingen die hij eigenlijk niet wilde doen. Later kreeg hij daar spijt van, maar hij wist niet hoe hij het moest oplossen en hij maakte het zichzelf erg lastig. Tevens kon hij erg impulsief zijn, bijvoorbeeld door Victor Hoppe van het klooster af te halen.
Een persoon die erg belangrijk is geweest voor Victor is Marthe. Marthe was een jonge zuster in het klooster. Ze was de enige die om Victor gaf en ze leerde hem lezen. Ze was zorgzaam en als ze iets wilde, dan zette ze ook echt door. Ze kon ontzettend tegendraads zijn, maar ook inventief.
Rex Cremer heeft Victor ook erg geholpen, wel pas later in het verhaal, maar toch hadden veel dingen niet kunnen gebeuren zonder hem. Hij was een collega van Victor Hoppe en hij hielp hem. Cremer overtuigde de universiteit om Victor Hoppe langer de tijd te geven, maar hij was daarbij ook erg naïef. Hij was in feite Oost-Indisch doof voor bepaalde zaken. Hij kon erg egocentrisch zijn, zoals ook in het boek werd gezegd.
Zeer belangrijke personages waren uiteraard ook de drie kinderen. Michaël, Gabriël en Rafaël zijn geen normale drieling, maar het zijn drie klonen van Victor Hoppe. Ze zijn ongezond en worden door Victor Hoppe niet gezien als kinderen, maar als onderzoek experimenten. Ze zijn ontzettend leergierig, dit hebben ze van hun vader. Wij denken ook dat deze kinderen veel meer liefde nodig hebben dan ze kregen.
De draagmoeder van de drieling was Rebekka Fischer. Zij wist tot een dag voor de bevalling niet dat ze de drieling droeg, want ze dacht dat ze haar eigen kloon zou krijgen. Ze was wanhopig toen ze het hoorde en heeft impulsief gehandeld. Later kreeg ze er spijt van dat ze de drieling niet had gehouden en zoekt ze ze op. Ze hield echt van ze, maar ze was ook ontzettend naïef. Ze bleef daar, terwijl Victor Hoppe eigenlijk gevaarlijk was.
Voordat Rebekka de kinderen opzocht, was er ook nog een oppasser voor de drieling, Frau Maenhout. Ze hield van de kinderen. Ze was zorgzaam, plichtsgetrouw en heeft altijd hoop gehouden.

Het verhaal speelt zich af in een klein dorpje, Wolfheim, en in het klooster. De tijd was rond 1980. Kleine dorpjes waren in die tijd nog redelijk afgezonderd en nog niet zo ver in hun tijd als de grotere steden. Wolfheim was ontzettend gelovig en doordat ze eigenlijk nog allemaal zo naïef waren, kwam er zoveel ongeluk in het verhaal. Men wist niet zo goed wat ze moesten doen, omdat ze veel dingen simpelweg nog nooit hadden gezien.
Het verhaal werd veelal verteld door Victor Hoppe, maar in feite door bijna alle personages. Je wist van (bijna) iedereen wat ze dachten en deden. Er is dus een auctoriale verteller. Doordat je alles weet, zie je ook vaak gedachtes die een vooruit verwijzing zijn. Hierdoor worden veel open plekken gevormd, die later weer ingevuld worden. Er zijn kleine open plekken, maar ook grotere die gedurende het verhaal pas worden ingevuld.
De Engelenmaker gaat vooral over het geloof. Daarnaast zijn terugkerende thema's: klonen, ouderschap, kennis, trauma's, verdenkingen, keuzes en goed/kwaad. Het verhaal gaat erg veel over het geloof en hierdoor is ook het leidmotief God. Andere motieven zijn het getal 3 (drielandenpunt, drieling, om 3 uur aankomen en dergelijke), hazenlip, vader-zoon en roddelen.

Het boek riep bij ons vooral frustratie op. Vaak gebeurden er dingen die door het lot werden bepaald, in negatieve zin. Vooral Victor werd nooit gespaard. Een goed voorbeeld is als hij net heeft leren lezen en zijn vader dat wil bewijzen aan de mensen om zijn titel als debiel te vervangen. Op het moment zelf kon Victor zich er echter niet toe zetten om voor te lezen en het resultaat is dus het tegenovergestelde van zijn vaders plan. Ook wekte het boek geschokte gevoelens op, vooral het einde is voor twee van ons echt wat te luguber (Victor hangt zichzelf aan het kruis, net als Jezus). Sommigen van ons vonden het boek eerder lelijk dan mooi door de negatieve sfeer die als een rode draad door het boek loopt. De boodschap is nergens om het goede te volgen, maar juist om alles aan de kant te zetten voor de waarheid en die waarheid boven het eigen geluk te stellen. Het boek kwam over als een aangepaste realiteit: de dingen die gebeurden, zouden in feite echt kunnen zijn, maar sommige dingen zijn aangepast om het verhaal beter in het christelijke jasje te laten passen. Dit nemen we de schrijver niet kwalijk, maar het maakt het verhaal wel minder geloofwaardig. Een voorbeeld is dat er op gegeven moment drie muizen worden gekloond (drie is om het heilige getal te laten weerklinken). Later lukt het geen enkele keer meer muizen te klonen. Het is voor ons niet realistisch dat het er eerst drie zijn en later geen enkele meer. Dan had hij beter het getal een kunnen kiezen, maar hij koos drie voor het christelijke aspect. Het boek is goed opgebouwd - er is een duidelijke spanningsboog en het boek is logisch en volgbaar geschikt - en er is overal zeer goed over na gedacht. Dit vinden wij allemaal, alleen de inhoud was voor twee van ons niet helemaal hun smaak. De twee anderen van ons groepje waren een stuk positiever over het boek.

Persoonlijk deel

We hebben op een vrijdagmiddag de discussie gehouden. De discussie verliep goed, we waren het op sommige punten met elkaar oneens, maar gezamenlijk kwamen we wel tot een algemene conclusie. Bij het bespreken vulden we elkaar, zo nodig, aan en dat ging erg goed!
Door het boek te bespreken, dacht ik meer na over het boek en zag ik ook diepere betekenissen. Er waren zaken waar ik helemaal niet aan had gedacht, die anderen dan noemden.
Dit boek had leesniveau 4, dit ging mij erg gemakkelijk af en ik vond het fijn om op dit niveau te lezen. De volgende keer neem ik denk ik weer niveau 4, maar misschien ook wel 5. Ik denk dat ik het boek De asielzoeker of Clausewitz wil lezen als ik niveau 5 ga proberen.