dinsdag 10 februari 2015

Opdracht Genrekunst

De genreschilderijen in de 17e eeuw hebben een opvoedende functie en hangen hierdoor samen met de didactische verhalen en boertige liederen. In deze opdracht ga ik drie verschillende genreschilderijen proberen te koppelen aan het verhaal van Bredero.

Het eerste schilderij dat ik heb gevonden is van Johannes Vermeer en het heet Het glas wijn.
 
Op dit schilderij zit een vrouw die een glas wijn drinkt en een heer die haar bij wil schenken.
Zij houdt het glas vast naar de etiquette van die tijd. Ze draagt een kostbare jurk, wat betekent dat ze bijzonder bezoek ontvangt. Aan de man zie je duidelijk dat hij niet thuis is, want hij kijkt onderzoekend en draagt een mantel en een hoed, dat wijst erop dat hij ofwel op het punt van vertrekken staat, ofwel zojuist is binnen gekomen. Hij houdt afstand tot de vrouw, maar hij kijkt haar wel schaamteloos aan.
Ze zijn allebei zijn niet van adel maar behoren tot de hogere middenklasse.  De welstand is te zien aan het meubilair, de vergulde schilderlijst, het Perzische tapijt en de tegels.
Op de stoel ligt een citer, op tafel bladmuziek en het kussen ligt scheef. Hierdoor zou het kunnen zijn dat de man een liefdeslied heeft gezongen.
Achter de man hangt een schilderij van een boslandschap, de stijl doet denken aan Allaert van Everdingen. Tijdgenoten zullen dit hebben opgevat als een verwijzing naar de liefdevolle intenties van heerschappij. In het glas in lood raamstaat Temperantia, matiging, een van de deugden.

Dit schilderij hangt samen met het verhaal van Bredero, omdat de man probeert de vrouw te versieren. Dat gebeurde ook in het verhaal van Bredero en ook deze vrouw lijkt nog te twijfelen en extra lang over haar laatste slok wijn te doen.

Het tweede schilderij is Spelende en rokende soldaten van Jan Olis. Een leuk feitje over hem is dat hij in Gorinchem is geboren!                            
    
                               
Deze kaartende soldaten zitten in een kaal wachtlokaal. Dit wachtlokaal staat voor een plek waar men zijn tijd verdoet en daardoor had een wachtlokaal een even slechte reputatie als kroegen, herbergen en bordelen. In al die plaatsen werd er gerookt, gedronken, gespeeld en er kwamen vrouwen. Dit is dan ook een exempla contraria, dit gedrag veroordeelde de eerzame burger. De spullen op de vloer enkele speelkaarten, een gebroken pijpje en een kruik, en de rode neus van een kaartspeler geeft de suggestie dat deze mannen in een roes aan het raken zijn.
Dit schilderij hangt samen met het verhaal van Bredero, doordat deze plek, net zoals in het verhaal de herberg, een slechte plaats is.

Als laatste heb ik van Jan Steen het schilderij Dansende boeren voor een herberg uitgekozen.

 

Boeren en burgers dansen, drinken, flirten en zitten op de binnenplaats van een herberg. Het stenen gebouw links is de herberg, te herkennen aan het bord naast de toegang en aan de wijnkrans. Een wijnkrans aan een herberg geeft aan dat de nieuwe wijn binnen is. In de deuropening staat de waard. Hij begroet een ouder echtpaar, zij zijn mensen uit de stad, ze dragen keurige kleding, maar wel wat ouderwets. De zittende man aan de linkerkant is al bediend, hij is tevens erg netjes gekleed. Het paard zou daarom van hem kunnen zijn. Op het balkon zit een jong paar aan tafel, een meisje schrijft hun consumpties op. Het gebouw van balken en gebarsten pleisterwerk is waarschijnlijk de woning van de waard en zijn vrouw. Een vrouw staat in dat gebouw en houdt de kinderen in de gaten. Behalve de kinderen staan er op de binnenplaats een muzikant, een paartje dat op zijn muziek danst en een kindje in de armen van een oudere vrouw dat naar de dansende mensen kijkt. Rechts op de voorgrond probeert een man een mollige vrouw met een grote beurs te verleiden. Tegelijkertijd trekt een andere man aan haar schort. Ook deze mensen worden bekeken, dit keer door een jongen met een vogel in een kooitje. In het midden van dit alles zit een man met een rode muts. Hij merkt niks van al het gebeuren en is duidelijk in een roes door tabak en drank. Hij vormt een duistere plek midden in de uitgelatenheid.  
Hier zie je dat de man rechts de vrouw probeert te verleiden, maar waarschijnlijk om haar geld en niet om haar persoonlijkheid. Zoiets gebeurde ook in het verhaal van Bredero, daar ging het welliswaar niet om haar geld, maar om haar in zijn bed te krijgen. Een exempla contraria dus!