zondag 3 januari 2016

Balansverslag

1) Welke literaire boeken spraken je bijzonder aan en waarom? Geef voorbeelden en argumenten.
Ik vind het lastig om te kiezen uit de boeken die ik heb gelezen, omdat ik meerdere favoriete boeken heb. De koperen tuin sprak mij heel erg aan, vanwege de schrijfstijl, ook al begreep ik niet alle zinnen, de sfeer werd goed neergezet. Ook vond ik de opbouw van het boek erg goed, er werd vanaf het begin langzaam naar het (verassende) einde toegewerkt. Ook kon ik me ontzettend goed inleven in Nol, de hoofdpersoon.
Een ander boek wat ik verassend goed vond was Bint. Hoewel het boek me in eerste instantie niet zo heel leuk leek, vond ik het toch erg goed. De zinnen zijn kort, maar hierdoor komt de sfeer in het boek goed naar voren. De afstandelijke houding die alle leraren hebben, worden nog eens extra benadrukt. Ook vond ik het verhaal bijzonder, vooral om zo'n school te zien door de ogen van een leraar.
Als laatste vond ik Woesten heel erg goed. De manier waarop het verhaal was geschreven als erg fijn en ook de oorlog werd er in verwerkt, maar niet op de manier zoals het bij de meeste boeken gebeurt. De focus lag dit maal niet op de oorlog, maar dit was meer de achtergrond in het boek. Het verhaal vond ik verassend en ook een mooi eind hebben. Ik vond het ook knap hoe de sfeer van het verhaal plotseling kon omslaan.

 2) Welke literatuurlessen zijn belangrijk voor je geweest? Om welke redenen? 

De literatuurlessen waarin we gezamenlijk de boeken lazen vond ik erg belangrijk, omdat deze boeken anders niet zo snel gelezen zouden worden. Ik vond Apeland nog wel een leuk boek en deze zou ik uit mezelf wel gelezen hebben, maar zoals Karel ende Elegast zou ik nooit uit mezelf hebben gelezen. Hoewel ik het wel leuk vond om het uiteindelijk te lezen, maar het sprak me in eerste instantie gewoon niet aan. Het zou zonde zijn als deze boeken dus niet gelezen zouden worden.

 3) Welke ervaring(en) met literatuur hebben absoluut weestand opgeroepen? Hoe verklaar je die weerstand? Wanneer je bijvoorbeeld iets saai vond, kwam dat volgens jou door een gebrek aan kwaliteit van de schrijver of door jouw manier van lezen?

Een boek waar ik absoluut niet doorheen kwam was Max Havelaar, de schrijfstijl was ontzettend lastig, de zinnen waren lang en veel woorden kende ik niet. Ik heb het nogmaals gelezen in de herschreven versie en dit vond ik al veel fijner lezen. Ik vond het niet prettig lezen, omdat ik het niveau nog niet aankon. Dit vond ik erg jammer en het zorgde er ook voor dat ik het hele verhaal niet meer interessant vond, terwijl het eigenlijke verhaal eigenlijk heel belangrijk en interessant is.  

 4) Ben je in de loop van de tijd dat je met literatuur bezig was er anders naar gaan kijken? Probeer die ontwikkeling bij jezelf vast te stellen. Geef voorbeelden van wat je nu beter kunt. Kijk voordat je je antwoord formuleert nog eens terug naar je leesautobiografie.

Ik ben zeker anders gaan kijken naar literatuur. Vroeger vond ik het vooral belangrijk dat het boek niet te moeilijk was en dat ik goed begreep wat er werd verteld in het boek. Dit is best goed te zien aan een van mijn eerste boeken, Het Diner, dit verhaal is gewoon heel duidelijk en het verteld wat er verteld moet worden. Nu ik meer heb gelezen vind ik juist de sfeer veel belangrijker, dat er door de schrijfstijl al een idee wordt gegeven van het verhaal. Hierop zijn ook mijn drie favoriete boeken gebaseerd, ik vind ze alle drie zo goed, omdat de manier van schrijven bijdraagt aan het verhaal zelf.

 5) Loop je blog nog eens door en stel vast waarmee je uiteindelijk al dan niet tevreden kunt zijn, waar het gaat om je aanpak bij het werkproces en je studievaardigheden. Geef voorbeelden. Met welke werkvormen kon je goed uit de voeten, met welke niet? Waarom?

De opdrachten die ik erg prettig vond waren de verslagen over de boeken, dus een samenvatting geven en vervolgens motieven, thema's, personages ed. Dit vond ik erg fijn, omdat ik op deze manier kritisch naar het boek ging kijken en ook meer ging nadenken over het verhaal. De creatieve opdrachten vond ik wel leuk om te doen, maar het voegde meestal niet veel toe aan mijn beleving van het boek. Ik ging er niet kritischer door nadenken of weer even stukjes in het boek opzoeken. 
Hierdoor ben ik dan ook tevreden over mijn verslagen, omdat dit echt een toevoeging is geweest. Ik ben minder tevreden over het Ik was nooit in Isfahaan filmpje.

 6) Welke plaats denk je dat de literatuur in het vervolg van je leven te kunnen geven?

Ik heb lezen altijd al erg leuk gevonden, dus ik zal zeker doorgaan met lezen. Ook overweeg ik om Engels te gaan studeren, en daarbij zal ik ook zeker veel (Engelse) literatuur moeten gaan lezen.

 7) Welk advies heb je voor je literatuurdocenten?

Ik hoop dat er vooral wordt doorgegaan met het gezamenlijk lezen van de stromingsboeken. Verder had ik het prettiger gevonden als er vaker een keuze was tussen de opdrachten, ik had vaker een verslag willen schrijven over het boek, maar het was niet altijd mogelijk. Echter is het wel handig om ook de andere (creatieve) keuze open te laten, omdat er ongetwijfeld ook leerlingen zijn die liever een creatieve opdracht uitvoeren.

Leesverslag, rituelen

Cees Nooteboom, Rituelen
Zwolle, 1986, 10e druk (eerste druk, 1980)
189 pagina's
Psychologische Roman

Samenvatting
Het boek bestaat uit 3 delen:
Intermezzo (1963)
Het eerste deel gaat over de hoofdpersoon Inni Wintrop, het speelt zich af in Amsterdam. Hij leeft van geërfd geld, handelt af en toe in schilderijen, schrijft de horoscoop in het Parool en volgt de beurs op de voet. Acht jaar geleden heeft hij zijn vrouw, Zita, ontmoet tijdens een fototentoonstelling. Ondanks het feit dat Inni erg veel van haar houdt, gaat hij regelmatig met andere vrouwen naar bed. Zita raakt zwanger, maar ze laat het weghalen, omdat Inni niet kan tegen verandering. Vanaf dat moment groeien ze eigenlijk uit elkaar. In 1963 leert Zita een Italiaan kennen, die een foto van haar maakte voor het blad Taboe. Zita blijft nog een tijdje bij Inni, omdat ze zijn angst voor chaos kent. Maar op een dag in november troggelt ze Inni f 5000,- af tijdens het vrijen, en vertrekt met haar minnaar naar Italië. Inni probeert zelfmoord te plegen zoals hij dat in de horoscoop voor de Leeuw, zijn sterrenbeeld, heeft voorspeld, maar het mislukt.  
Arnold Taads (1953)
In dit deel, 10 jaar eerder, speelt het verhaal zich af in Hilversum. Inni woont op kamers in een groot koloniaal huis. In de lente van 1953 komt zijn tante Thérèse op bezoek, die hem mee neemt naar Arnold Taads, haar vroegere minnaar. Arnold Taads is een aparte, eenzame man die volgens een strak tijdsschema leeft en daar nooit vanaf wijkt, behalve als hij een keer per jaar op vakantie naar de Alpen gaat om te skiën. In Taads' huis heerst een orde die angstaanjagend is. Tijd is voor Arnold Taads de vader van alle dingen: tante Thérèse en Inni mogen pas om 4 uur binnenkomen; om 5 uur wordt tante Thérèse weggestuurd en tot kwart voor 6 leest Taads. Tot 7 uur wordt er gewandeld met de hond, waarbij Taads over het skiën vertelt, over zijn haat jegens de wereld, over zijn afvallen van het geloof en over Sartre's existentialisme. Tot kwart over 7 wordt de goulash opgewarmd (Taads kookt 1 keer in de week acht porties; een voor elke dag en een voor als er een gast komt). Tot half 8 wordt er gegeten, en om kwart voor acht wordt de vierde sigaret gerookt. Daarna vertelt Taads over de Wintrops, die volgens hem twee kwalen hadden: ze kenden geen grenzen, en ze weigerden te lijden. Een paar dagen daarna gaan Arnold Taads en Inni een weekend op bezoek bij tante Thérèse. Taads zou regelen dat tante Thérèse Inni voortaan geld zou geven, zodat hij niet meer naar kantoor hoefde. De overvloedige Brabantse koffietafel wordt een flop, het diner 's avonds een ware catastrofe. Behalve Inni, Arnold Taads en tante Thérèse waren ook de oom en monseigneur Terruwe, geheim kamerheer van de Paus, aanwezig. Er ontwikkelde zich een discussie over de Kerk en God. Terruwe sprak volgens de dogmatiek van de Kerk, Taads noemde zich collega van al het bestaande. De discussie liep uit op een huilbui van tante Thérèse en een valpartij van de oom, nadat hij Taads een kaakslag had willen toedienen die onderschept werd door Terruwe. Dit deel eindigt met dat Inni bericht krijgt van Taads dat zijn hond is overleden en een maand later krijgt Inni bericht dat Taads zelf is overleden. Doodgevroren in de bergen, zoals Taads al eens had beschreven aan Inni.
Philips Taads (1973)
Inni is nu veertig jaar. Na Zita heeft hij een verhouding met een actrice gehad, maar nu woont hij alleen. Als hij op een dag met een schilderij naar een kunsthandelaar gaat, ontmoet hij Philip Taads, die voor de etalage naar een raku-kom staat te kijken. Japanners kopen de kom voor Philips neus weg. Inni gaat met Philip mee naar zijn kamer, die wit en kaal is. Philip vertelde dat hij een droom heeft: hij wil zichzelf verlossen. Hij doet daarom aan yoga en is bijzonder geïnteresseerd in oosterse ceremonies en oosterse theekommen. Het benauwt Inni allemaal, hij wil niet met lijden geconfronteerd worden. Toch bezoekt hij Philip Taads in de volgende jaren regelmatig. Vijf jaar later belt de kunsthandelaar Inni op met de mededeling dat hij een klassieke raku-kom op de kop heeft getikt. Philip Taads zal komen kijken. Philip koopt de kom, voor een erg groot, niet genoemd, bedrag, en nodigt de kunsthandelaar en Inni een tijdje later uit voor een theeceremonie. Philips' kamer heeft kleine veranderingen ondergaan. Er hangt nu een rol met gekalligrafeerde tekens, die Inni doet denken aan een skiër die in razende vaart een helling afdaalt. Philip voert in een volkomen stilte allerlei handelingen uit die tot de theeceremonie behoren, "een lang bochtig traject rituele hindernissen". Na uit de kom gedronken te hebben, laat Philip Taads hen uit zonder iets te zeggen. Drie weken later wordt Inni opgebeld door de hospita van Philip. Samen met de kunsthandelaar gaat hij naar Taads kamer. Daar ligt de raku-kom in scherven op de grond. Een paar dagen later blijkt dat Philip Taads zich verdronken heeft. [1]

Verwachtingen
Ik ben dit boek gaan lezen, omdat ik nog 1 boek op mijn lijst wilde. Ik heb vervolgens op lezenvoordelijst.nl gezocht, een lijstje gemaakt van de boeken die me leuk leken. Uiteindelijk had ik de boeken Rituelen en Op weg naar het eind (Gerard Reve) over, echter was deze laatste niet beschikbaar in de bibliotheek en heb ik daarom gekozen voor Rituelen. Mijn verwachtingen waren dat Inni iemand was die echt uitgesproken rituelen had, dus standaard elke dag een schema af zou werken. Een beetje zoals Arnold Taads doet. Verder had ik verwacht dat het niveau van het boek erg hoog zou zijn en dat er veel achterliggende gedachtes in het boek zouden zitten, die niet zo snel zichtbaar worden.

Motieven en thema
Het thema van dit boek is, zoals de titel al aangeeft, rituelen. Dit betreft zowel Inni, als beide Taadsen. Inni gaat vaak met (andere) vrouwen naar bed, het is iets wat hij praktisch moet doen en het voelt dan ook als een ritueel dat moet worden uitgevoerd. Voor Arnold Taads is het ritueel duidelijk, elke dag, elk uur en elke minuut verloopt volgens een vast schema, verder heeft hij ook in het existentialisme zijn heil gevonden. Voor Philip Taads zijn het de Oosterse rituelen, de theeceremonie, maar ook het verlangen naar harmonie, en dat is er pas als de wereld én hij zijn afgeschaft.
Daarnaast zijn de motieven van het verhaal:
- Eenzaamheid: Inni, Arnold en Philip zijn alle drie redelijk eenzaam. Ze leven met weinig sociale contacten.
- Tijd: Voor Arnold Taads is tijd juist de structuur in zijn leven en een van de belangrijkste dingen, maar voor Philip is de tijd juist onbelangrijk.
- Geloof: Er worden meerdere malen vergelijkingen met de godsdienst gelegd, en ook vaak verwezen naar godsdiensten. Ook gaat het in dit boek om de tijd dat de ontkerkelijking in gang kwam en men is in dit boek eigenlijk opzoek naar een vervanging daarvoor.
- Duiven: In het 3e deel komen er drie duiven voor.
- Zelfmoord: Philip pleegt zelfmoord, Inni probeert zelfmoord te plegen, Arnold heeft hoogstwaarschijnlijk zelfmoord gepleegd. Tante Therese pleegt zelfmoord.
- Chaos: In dit boek proberen alle drie de personages een leven te leiden in de chaos van het bestaan.
- Verleden: Het tweede deel van het boek gaat terug naar het verleden, vergeleken bij het eerste deel. Verder verwijst het 3e deel ook weer naar het verleden, omdat Philip de zoon is van Arnold. Verder zijn er regelmatig dingen uit het verleden die de personages nog steeds moeten mee dragen in het leven.
- Gebrek aan ouders: Inni is opgegroeid zonder vader, Arnold is de vader van Philip, maar hij heeft nooit contact met hem gehad.

Beoordeling
Ik vond het boek een bijzonder boek om te lezen, omdat het thema heel anders is dan de andere boeken die ik tot zover had gelezen. Ik vond de schrijfstijl niet heel makkelijk, maar het was wel te doen. Wat ik vooral lastig vond waren de woorden die ik soms niet kende en de zinnen die erg lang waren. Een zin die ik erg lastig vond: 'Ik zeg, God moet zeer ik zijn en ik zeer God, zo verterend één dat deze hij en deze ik één is zijn, en in deze issigheid eeuwig bezig aan een en hetzelfde werk - maar zolang als deze hij en deze ik, dat is, God en de ziel niet één enkel hier en één enkel nu zijn kan de ik niet werken met of één zijn met de hij. ' (pag 165+166)
Hoewel ik veel termen in het boek niet kende, werden de echt lastige begrippen wel uitgelegd. Bijvoorbeeld het existentialisme, deze term kende ik niet, maar omdat Arnold Taads er zoveel over sprak, legde hij het ook gelijk uit.
Ik vond het vertelperspectief in het boek best wel leuk, het verhaal werd verteld vanuit een auctoriale verteller, echter liet hij niet vaak van zich horen. Af en toe was er een vooruitverwijzing: Het was de eerste keer dat iemand aan Inni Wintrop exact alle details van zijn dood verteld had, al zou die pas jaren later plaatsvinden. (pag 77) Verder is alles verteld vanuit de beleving van Inni en dit zorgt ervoor dat ook zijn gedachtes vrij komen, waardoor je hem beter leert kennen.
Het verhaal speelt zich af in verschillende ruimtes, in het eerste deel in Amsterdam, vervolgens Hilversum, Doorn en Goirle en als laatste weer in Amsterdam. Daarnaast worden ook nog de ruimtes waarin de personages zich bevinden omschreven, dit draagt er veel bij aan de sfeer in het verhaal. Als voorbeeld het huis van Philip. Alles is wit en dit geeft een soort serene rust en regelmaat. Dit past ook precies bij het personage van Philip en dat wordt door zijn huis nogmaals benadrukt. Ook laat het op deze manier nog een keer het verband tussen vader en zoon zien, want Arnold heeft zijn huis ook perfect geordend (evenals zijn levensschema).

Eindoordeel
Het lukt me niet om een oordeelbalk in te voegen, op een schaal van 1 tot 10 geef ik dit boek een 7,8. Ik vond het een erg goed boek, omdat ik vind dat alle dingen en gebeurtenissen in het verhaal goed samenhangen. Aan alle kleine details is gedacht, qua sfeer, woordkeuze, vooruit verwijzing en symbolen. Als voorbeeld heb ik hierboven al de ruimte uitgelegd, en vind ik bijvoorbeeld de terugkoppeling naar de berg waar vanaf wordt geskied erg goed, omdat dit aangeeft dat het leven ook dichter bij het einde is. Ze deden Inni denken aan een snelle skiër, bij zijn razende afdaling van een besneeuwde helling zijn vaart getekend. (pag 177).
Wat ik dus wat minder aan het boek vond, waren soms de erg lange zinnen, omdat ik het boek hierdoor af en toe niet goed begreep.
Qua verwachtingen had ik het deels verkeerd ingeschat. Inni had zijn leven niet ingericht met een vast schema van rituelen, maar had juist een chaotischer leven en bij hem was de erotiek een ritueel. Wel waren er in het boek meerdere achterliggende gedachtes te vinden. Op dit punt klopte mijn verwachting dus wel.

Bronnen
[1] (samenvatting) http://www.scholieren.com/boekverslag/44282
http://www.samenvattingen.com/documenten/6484640/Rituelen+%3A+roman+Nooteboom%2C+Cees/?q=rituelen
https://nl.wikipedia.org/wiki/Rituelen_(boek)

 

maandag 28 december 2015

Verslag Tachtigers, Bint

 Zet kort uiteen in hoeverre het boek dat je van een naturalistische schrijver hebt gelezen, aansluit bij de opvattingen van het naturalisme. Maak hierbij duidelijk wat het naturalisme inhoudt en verwijs naar het door jou gelezen boek.

Het boek dat ik heb gelezen heet Bint, het is geschreven door Ferdinand Bordewijk in 1934. Het boek gaat over een leraar, De Bree, hij valt in voor een leraar die is weggepest uit klas 4D. Hij geeft les aan 4 verschillende klassen, die hij allemaal een andere naam geeft. Op de school heerst een strenge stalen tucht en dit bevalt De Bree wel. Hij ziet een klas niet als een gemeenschap met individuen, maar als een geheel.

Qua schrijfstijl past Bint niet bij de stroming van de Tachtigers. Het principe l'art pour l'art betekent dat het gaat om de schoonheid van de teksten, maar bij Bint is dit absoluut niet het geval. De meeste zinnen zijn kort, duidelijk en zakelijk. Het boek leest meer als een soort verslag over de gebeurtenissen. Desondanks is het niet vervelend lezen, het taalgebruik is wat verouderd, maar alles is goed te begrijpen. Deze zinnen passen echter wel goed bij het verhaal, de directeur op de school, Bint, is ook met alles kort en bondig dus de zinnen in het boek geven wel de toon aan die ook heerst op de school. De afstandelijkheid is verwerkt in de tekst.

Wat wel terugkomt in het boek is het afzetten tegen de massacultuur en de dominante burgerlijke cultuur. Hoewel dit in eerste instantie niet zo lijkt, Bint wil immers dat al zijn leerlingen dezelfde soort mannen worden, gaat het er wel om dat zijn leerlingen anders zijn dan de rest van de maatschappij. Hij wil echte mannen 'kweken', die ook een eenheid kunnen vormen met elkaar. Om zo een sterke eenheid te kunnen zijn, moet iedereen wel een sterke mening hebben, want als niet iedereen ervan overtuigd is, houdt deze eenheid niet lang stand.

In Bint is alles zo realistisch mogelijk beschreven, de verteller levert geen commentaar en dit is een groot kenmerk van het Naturalisme. In Bint wordt precies verteld wat er gebeurt, maar wel altijd vanuit het standpunt van De Bree. Op deze manier is het wel een gekleurd verhaal, want het is onbekend hoe de leerlingen of andere leraren er echt over denken. Uit de zelfmoord van Van Beek is wel duidelijk dat de leerlingen absoluut niet blij zijn met deze manier van stalen tucht, maar op welke manier zij dit ervaren, is niet te achterhalen. Ook de visie van de leraren wordt enkel vanuit De Bree's opzicht beschreven.

Een ander kenmerk van het Naturalisme is het Determinisme. Dit zegt dat de mens geen vrije wil heeft, omdat erfelijkheidsfactoren en invloeden vanuit het sociale milieu het lot van een mens al vastlegt. Bint gaat hier juist tegen in, hij wil dat zijn leerlingen wel een eigen wil hebben en dat het niet uitmaakt uit welk milieu ze komen.

De temperamentenleer uit het Naturalisme komt wel een beetje naar voren in Bint. Alle klassen hebben van De Bree een naam gekregen: de hel, de bloemen klas, de bruine klas en de grauwe klas. Al deze klassen hebben hun eigen temperament (ijverig, druk, zachtaardig).

Het boek Bint eindigt in een desillusie voor De Bree. Hij ontdekt dat Bint toch niet zo onomstotelijk is als hij altijd heeft gedacht. Hij dacht dat niks Bint zou kunnen raken, maar blijkbaar heeft de zelfmoord hem toch meer geraakt dan De Bree had verwacht. Dit is ook een kenmerk van het Naturalisme.

vrijdag 6 november 2015

De kleine Johannes

De Kleine Johannes is een boek van Frederik van Eeden. Het is geschreven in 1887 en zit dus in de tijd van het Naturalisme. Ik vond het een erg interessant boek om te lezen, het was heel anders dan dat ik het had verwacht.

Hoewel het boek is geschreven in de tijd van het Naturalisme, vind ik dat het boek niet helemaal naturalistisch is. Er zijn wel overeenkomsten tussen de stijl van het Naturalisme en De Kleine Johannes. Ten eerste wordt Johannes halverwege het boek terug gebracht naar de realiteit. Eerst (met Windekind) was alles sprookjesachtig, liefelijk en met veel natuur, maar dat slaat plotseling om. Vanaf het moment dat hij mee gaat met Pluizer is de sfeer grimmig en komt Johannes uit de idyllische wereld.
Verder is het taalgebruik ook wel passend met de stroming. Het is natuurgetrouw, maar wel mooi. Toch blijft het gemakkelijk om te lezen.
Als laatste komen de sociale misstanden een beetje naar voren in het boek. Pluizer laat Johannes op een gegeven moment de arme mensen in de stad zien en daarna ook de rijke, nep lachende, mensen. Het grote contrast tussen deze 2 werelden wordt hierdoor benadrukt.

Toch bevat het boek veel tegenstrijdigheden met het naturalisme, een van de grootste kenmerken is dat er wel een diepere gedachte achter het boek ligt. Het opgroeien van een persoon, in dit geval Johannes. Ook beelden veel van de dieren een groepering uit de maatschappij uit en vertellen die eigenlijk nog een verhaal in het verhaal. Bijvoorbeeld de mieren die in gevecht zijn met elkaar. De vredesmieren denken dat zij de 'goede' zijn en dat de strijdmieren slecht zijn en dat die altijd oorlog voeren, terwijl de vredesmieren precies hetzelfde doen.
Daarnaast is, zeker aan het begin van het boek, de focus erg gelegd op het bovennatuurlijke, de prachtige illusie die aan Johannes wordt voorgespiegeld.

Het boek De Kleine Johannes past dus niet geheel in het naturalisme, maar ik vind het toch een erg mooi boek. Ik vind het bijzonder om te zien hoe Frederik van Eeden de maatschappij kritiek zo in het boek heeft kunnen verwerken dat je het niet direct doorhebt, maar wel ergens voelt dat er nog een laag inzit. Daardoor ga je er verder over nadenken en wordt het boek interessanter.

donderdag 11 juni 2015

Leesverslag De koperen tuin

Ik heb het boek De koperen tuin van Simon Vestdijk gelezen. Het boek werd voor het eerst uitgegeven in 1950 in 's Gravenhage bij Nijgh & Van Ditmar. Ik heb de twintigste druk gelezen dat in 1995 is uitgegeven. Het boek bestaat uit 276 pagina's en is een psychologische roman.

Samenvatting
Nol Rieske, de vijfjarige ik-figuur, ergert zich vaak aan de plagerijen van zijn drie jaar oudere broer Chris en hij heeft zich voorgenomen zijn broer nog eens de baas te worden. Nol's moeder is knap en muzikaal, veel mannen die geregeld over de vloer komen zijn van haar gecharmeerd. Op achtjarige leeftijd bezoekt Nol voor het eerst met zijn moeder de Tuin in het stadje W... (park met muziektent); hij luistert geboeid naar de muziek onder leiding van de dirigent Henri Cuperus en hij danst met zijn dochtertje Trix, dat dan twaalf jaar oud is. Na een mislukte uitvoering van 'Tannhauser' van Wagner krijgt Cuperus ontslag, maar hij houdt zijn koren en leerlingen. Nol ziet Trix af en toe in de stad.
 
 Na een tijdje krijgt Nol thuis pianoles van Cuperus. De lessen worden abrupt beëindigd na de weigering van Nols moeder op de avances van Cuperus in te gaan en hij het dienstmeisje zoent. Cuperus vereenzaamt en verarmt. Nol zamelt geld voor hem in en gaat les bij hem thuis nemen. Een enkele keer ontmoet hij Trix die bij een ongehuwde tante buiten W… is gaan wonen. Cuperus wordt gedeeltelijk gerehabiliteerd, maar de uitvoering van 'Carmen' (waarin ook Trix zingt) mislukt door een vechtpartij. Trix wordt op die avond door Vellinga verkracht. Als Nol haar later weer ontmoet, bekennen ze elkaar hun liefde, maar Trix verschijnt de volgende dag niet op hun afspraak (ze stuurt hem een brief). Cuperus, die veel drinkt, verloedert.
 
 Nol gaat medicijnen studeren. Hij hoort van zijn moeder dat Trix bij de Sociëteit in de Tuin werkt en een verhouding heeft met Vellinga. Ze beantwoordt Nols brieven niet. In de kerstvakantie gaat het gezin Rieske in de Sociëteit eten en  Nol praat daar even met Trix. Cuperus heeft delirium en sterft enkele dagen later.
Drie jaar later bezoekt Nol zijn zieke moeder, even hierna sterft ze. Hij ontmoet Trix die avond in de Sociëteit en bedrinkt zich. Nol vraagt haar later ten huwelijk, maar ze aarzelt vanwege haar gedrag in het verleden (de verhoudingen met Vellinga, Caspers, Stienstra en Dijkhuizen). Ze pleegt zelfmoord en laat een brief achter voor Nol. Nol voelt zich schuldig omdat hij niet bij haar gebleven is de vorige avond, terwijl ze dat had gevraagd. Hij praat met Caspers en licht Vellinga over Trix' dood in. Wanhopig gaat hij naar de Tuin.
 
Verwachtingen
Ik ben dit boek gaan lezen, omdat ik op internet aan het zoeken was naar boeken en een lijstje had gemaakt met verschillende boeken. Uiteindelijk besloot ik deze te lezen, omdat de korte beschrijving mij aansprak en het leesniveau 5 was (de andere boeken die ik had uitgezocht waren leesniveau 6). Ik ging eigenlijk redelijk open het boek in, omdat ik behalve de achterflap nog niks anders over het boek had gelezen. Ik verwachtte een soort liefdesverhaal.
 
Motieven en thema
Een van het belangrijkste motief is muziek. Zeker in het begin van het boek komt dit erg vaak naar voren. Het zorgt ervoor dat bepaalde gebeurtenissen in het boek ontstaan en geven min of meer een sfeer aan het boek. Muziek is een van de belangrijkste dingen in Nol's leven.
Naast muziek is ook de tuin een erg belangrijk motief. Het keert regelmatig terug in Nol's leven, omdat daar immers alles met Trix is ontstaan.
Drank heeft ook een terugkerende rol in het verhaal, Cuperus was immers drankverslaafd en aan het eind van het boek drinkt Nol steeds meer.
Ondergang, in meerdere vormen, is ook een motief. Letterlijk, namelijk Trix's moeder, Cuperus, Nol's moeder en Trix komen te overlijden. Echter ook andere zaken zoals de mislukte opera (Carmen) is een ondergang en de relatie tussen Nol en Trix.
Als laatste is haat of jaloezie een motief. Nol is redelijk vaak jaloers (op de minnaars van Trix) en haat zijn broer erg in het begin van het verhaal. Naast Nol heeft ook Trix een haat, in haar geval jegens haar tante.
Het thema is de (jeugd)liefde tussen Nol en Trix die gedoemd is om te mislukken. Nol is zeker in het begin nog te jong om te beseffen dat hij verliefd is en Trix voelt zich als een mindere tegenover Nol.
 
Beoordeling
De schrijfstijl vond ik in het begin van het boek meevallen, maar zo rond het begin van de voorbereidingen van de opera vond ik het erg lastig worden, zeker omdat ik niet bekend was met veel van de muzikale termen. Veel waren ook erg lang met ingewikkelde woorden die ik in het algemeen al niet kende. Cuperus sprak af en toe erg onduidelijk zonder zijn zinnen af te maken, waardoor ik weleens moeite had te begrijpen wat hij zei. Een voorbeeld van een lastig stuk is dit: Goed, - goed, - banale begeleiding, maar dat hoor je niet van het orkest, - maar dit bedoel ik allemaal niet; hier, vanaf de 9e maat, dat is het, moet je goed horen, dat is je reinste Wagner, - prachtig! - neen, tegen het slot is het weer afgelopen, toch óok verduiveld goed, dat es-as-f-akkoord, - maar ik bedoelde eigenlijk die contrapuntische geschiedenis even te voren, met die verdomd knappe imitaties,' - hij herhaalde de passage, langzamer, - 'dat is Tristan, dat is Parsifal, dat is alles wat je maar wil, - maar Bizet heeft daar nooit een noot van gehoord of gelezen; hij kan hoogstens iets uit de Lohengrin gehoord hebben; de Tannhäuser zéker... (pagina 100)
Het fijne was wel dat de lange zinnen (van deze lengte) veel werden afgewisseld met korte zinnen. Aan het begin en het eind van het boek vond ik het ook erg fijn lezen!

 
Het boek begint als Nol vijf jaar oud is en eindigt als hij 23 jaar oud is. De vertelde tijd is dus 18 jaar en de verteltijd 276 bladzijden. Het verhaal speelt zich af in de eerste helft van de 20e eeuw, want de telefoontelegram is in dit boek aan Nol geïntroduceerd als iets nieuws. Er staat echter nergens een datum of iets dergelijks aangegeven, dus de precieze tijd is onbekend. Het verhaal is chronologisch opgebouwd met tijdssprongen, -versnellingen en -vertragingen.
 Het boek is geschreven vanuit een ik-perspectief, vanuit Nol. Al zijn gedachtes en waarnemingen worden dus beschreven en daardoor weet de lezer veel over Nol, maar zijn de uitspraken over andere personages erg subjectief.
 
Eindoordeel
 Ik kan helaas niet vinden hoe ik een schuifbalk moet invoegen, maar op een schaal van 1 tot 10 geef ik het boek een 8,5. Ik vond het echt een heel erg mooi boek, met een verrassend einde. Ik vond de schrijfstijl, zoals eerder gezegd, soms erg lastig, maar over het algemeen kon ik het prima volgen. Ik vond het mooi om te lezen hoe Nol alles ervaart en ik kon me goed inleven in hem. Het boek, zeker met de zelfmoord van Trix, was over het algemeen wel erg zwaar. De hele sfeer in het boek had voor mijn idee toch iets grimmigs en leefde een beetje toe naar dat fatale einde. Toch vind ik dat heel erg knap en mooi. Zeker vlak voordat Nol erachter komt dat Trix zelfmoord had gepleegd vond ik het heel knap beschreven dat de lezer min of meer al wist dat er wat ging gebeuren, maar Nol nog steeds ontzettend naïef was: Trix is Vellinga achternagereisd, dacht ik; ik had bij haar moeten blijven, wij hadden onze voeten aan elkaar moeten ketenen, als boeven... Dit soort stukjes zijn de stukken waardoor ik ontzettend veel medelijden kreeg met Nol, omdat hij echt niet wist wat hem te wachten stond.
Mijn verwachtingen, voor zover ik ze had, zijn niet echt uitgekomen. Het boek is een liefdesverhaal, maar op een andere manier dan ik had verwacht. Ik heb absoluut geen spijt dat ik dit boek heb gelezen en ik zou het dan ook zeker aanraden aan anderen!
 
Bronnen

donderdag 4 juni 2015

Opdracht 3b. Max Havelaar

Ik heb het boek Max Havelaar gelezen van Multatuli, aka Eduard Douwes Dekker. De ondertitel van het boek is De koffieveilingen der Nederlandsche Handel-maatschappij. Het boek is geschreven in 1860 en het gaat over Max Havelaar. Max Havelaar zet zich in voor de inwoners van Nederlands-Indië en probeert iets te veranderen aan de corrupte politiek. Het boek staat representatief voor de Romantiek, omdat Havelaar veel gevoelens toont, er veel natuur in het boek voorkomt en het boek politiek kritisch is.

De Romantiek is een periode die is ontstaan aan het eind van de 18e eeuw. Kenmerken van de Romantiek zijn de emoties, het vluchten naar verre oorden of de geschiedenis, de natuur en het fantaseren. In de Romantiek zijn er feitelijk twee verschillende dingen die men doet. Een groep vlucht van alle problemen een houdt zich absoluut niet bezig met de politiek. De andere groep daarentegen wil juist iets veranderen en houdt zich dan ook actief bezig met de politiek.

Max Havelaar toont in het verhaal veel emoties en gevoelens. Hij is zeer begaan met het lot van de inlanders en met andere minderheden. Al zijn gevoelens worden in het boek op de voet gevolgd en hij komt dan ook naar voren als een man die slecht tegen onrecht kan en iedereen graag wil helpen. Een voorbeeld uit het boek is dat hij in het water springt om het hondje uit de zee te redden. Een levensgevaarlijke onderneming, maar toch wil hij het hondje redden. Ook vindt Havelaar het lastig om zuinig te zijn met zijn geld, hij geeft graag zijn geld aan mensen die het harder nodig hebben.

Ten tweede komt er erg veel natuur in het boek voor. De landschappen en gebieden worden uitgebreid beschreven in het boek. Zoals eerder vermeld, is de natuur een groot kenmerk van de Romantiek. Men zag de natuur in de Romantiek als iets mysterieus en puur. Het was een populair thema en ook Multatuli of Douwes Dekker heeft er dan ook gebruik van gemaakt, door soms een pagina lang de omgeving te beschrijven tot op het kleinste detail.

Als laatste is Max Havelaar een typisch boek voor de Romantiek, omdat het een politiek kritisch boek is. Nadat Douwes Dekker had gezien hoeveel corruptie en andere slechte dingen er gebeuren in de koloniën van Nederland, wilde hij zijn kritiek erover uiten en er wat aan veranderen. Dit moest hij doen onder een pseudoniem en daarom schreef hij als Multatuli het boek Max Havelaar. In de Romantiek wilden sommige mensen heel graag iets veranderen in de politiek en dit boek is daar dus een goed voorbeeld van. Overigens stapt Multatuli aan het eind van het boek ook het verhaal in en op die manier kan de schrijver dus rechtstreeks kritiek leveren zonder het echt zelf onder zijn echte naam te doen.

Ik kan dus concluderen dat Max Havelaar een goed voorbeeld is van een boek uit de Romantiek, omdat er veel emoties en gevoelens in voorkomen, natuur een belangrijk aspect is en het boek als politieke kritiek was geschreven. Ik vond het erg lastig om het boek te lezen in het begin, maar naarmate ik meer las, werd het al makkelijker. Ik zou het boek wel aanraden aan anderen om te lezen als ze geïnteresseerd zijn, omdat het erg informatief is en goed laat zien hoe de situatie vroeger was. Toch zou ik het niet zo snel aanraden om het gewoon een keer te lezen, aangezien het boek redelijk lastig is.

dinsdag 5 mei 2015

2b. Verlichting Betoog


Een reis door het Apenland


Als men denkt aan de verlichting, komen er vaak gedachtes op over modernisering, afscheiding van de kerk en democratie. Een bekend boek uit deze periode is een reis door het Apenland, geschreven door J.A. Schasz M.D., oftewel Gerrit Paape. Het is een imaginair reisverhaal, geschreven in de 18e eeuw. Op het eerste gezicht lijkt dit boek misschien niet helemaal representatief voor de verlichting, maar schijn kan immers bedriegen en ik denk dan ook dat dit boek zeer representatief is voor de verlichting.

De verlichting is een periode in de 17e en 18e eeuw, waarin men zelf meer gaat nadenken. De kerk wordt minder belangrijk en de staat moet beter worden ingericht. Het begin van gelijkheid en vrijheid komt ook op. De verlichting begint een vorm aan te nemen van onze huidige samenleving met de scheiding van kerk en staat, gelijkheid en vrijheid. (1)

In de verlichting werden erg veel imaginaire reisverhalen geschreven, dit waren verhalen die wel deels gebaseerd waren op feiten, maar een groot deel was verzonnen. Meestal werd er een ideale wereld beschreven om mensen te beleren en te verbeteren. In een reis door het Apenland wordt juist geen ideale wereld beschreven, maar men wordt wel beleerd. Er wordt beschreven wat er gebeurd als de apen (een metafoor voor de mensen) niet zelf gaan nadenken. De apen volgen nummer 5 op goed vertrouwen, vanwege zijn mooie beloftes en praatjes. Dit pakte niet goed uit en resulteerde dus in hun dood.

Niet alleen het beleren van mensen was belangrijk in deze periode, maar ook de maatschappij kritische kant kwam erg veel naar voren in verhalen. In een reis door het Apenland wordt veel kritiek geleverd op de misbruik van het recht van de staat en op de schijndemocratie. De nummer vijfianen misbruiken hun macht om ervoor te zorgen dat de staarten van de apen worden afgehakt, maar zelf blijven de opperhoofden gespaard. Ook wordt hiermee getoond dat een democratie dus niet goed werkt als hij niet echt is, als de burgers niet genoeg weten om beslissingen te kunnen nemen.

Hiermee komen we gelijk op het laatste punt, Gerrit Paape was een patriot, oftewel, hij was voor de democratie en tegen de republiek. In een reis door het Apenland, laat hij zien wat er gebeurd in een republiek die zich voordoet als een democratie. Een zogenoemde schijndemocratie. Dit boek is dus propaganda voor de patriotten en hiermee is het dus ook weer zeer representatief voor de verlichting.

Een reis door het Apenland is dus zeer representatief voor de verlichting, omdat men beleerd wordt, het maatschappijkritisch is en het propaganda is voor de patriotten. Ik zou dit boek zeker aanraden om te lezen, omdat ongeacht de kennis die men heeft over de verlichting, dit boek makkelijk wegleest en er veel informatie over de verlichting kan worden uitgehaald door de diepere betekenis.





(1)http://www.humanistischecanon.nl/verlichting