vrijdag 6 november 2015

De kleine Johannes

De Kleine Johannes is een boek van Frederik van Eeden. Het is geschreven in 1887 en zit dus in de tijd van het Naturalisme. Ik vond het een erg interessant boek om te lezen, het was heel anders dan dat ik het had verwacht.

Hoewel het boek is geschreven in de tijd van het Naturalisme, vind ik dat het boek niet helemaal naturalistisch is. Er zijn wel overeenkomsten tussen de stijl van het Naturalisme en De Kleine Johannes. Ten eerste wordt Johannes halverwege het boek terug gebracht naar de realiteit. Eerst (met Windekind) was alles sprookjesachtig, liefelijk en met veel natuur, maar dat slaat plotseling om. Vanaf het moment dat hij mee gaat met Pluizer is de sfeer grimmig en komt Johannes uit de idyllische wereld.
Verder is het taalgebruik ook wel passend met de stroming. Het is natuurgetrouw, maar wel mooi. Toch blijft het gemakkelijk om te lezen.
Als laatste komen de sociale misstanden een beetje naar voren in het boek. Pluizer laat Johannes op een gegeven moment de arme mensen in de stad zien en daarna ook de rijke, nep lachende, mensen. Het grote contrast tussen deze 2 werelden wordt hierdoor benadrukt.

Toch bevat het boek veel tegenstrijdigheden met het naturalisme, een van de grootste kenmerken is dat er wel een diepere gedachte achter het boek ligt. Het opgroeien van een persoon, in dit geval Johannes. Ook beelden veel van de dieren een groepering uit de maatschappij uit en vertellen die eigenlijk nog een verhaal in het verhaal. Bijvoorbeeld de mieren die in gevecht zijn met elkaar. De vredesmieren denken dat zij de 'goede' zijn en dat de strijdmieren slecht zijn en dat die altijd oorlog voeren, terwijl de vredesmieren precies hetzelfde doen.
Daarnaast is, zeker aan het begin van het boek, de focus erg gelegd op het bovennatuurlijke, de prachtige illusie die aan Johannes wordt voorgespiegeld.

Het boek De Kleine Johannes past dus niet geheel in het naturalisme, maar ik vind het toch een erg mooi boek. Ik vind het bijzonder om te zien hoe Frederik van Eeden de maatschappij kritiek zo in het boek heeft kunnen verwerken dat je het niet direct doorhebt, maar wel ergens voelt dat er nog een laag inzit. Daardoor ga je er verder over nadenken en wordt het boek interessanter.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten